Made In Japan

(5 đánh giá của khách hàng)

60 năm về trước, một nhóm người tụ tập quanh tòa nhà bách hóa tổng hợp bị cháy đen tại một khu buôn bán kinh doanh đã bị chiến tranh tàn phá ở Tokyo. Mục đích của họ là dựng nên một công ty mới, nhưng mục tiêu lớn hơn là phát triển các công nghệ góp phần khôi phục nền kinh tế Nhật Bản. Một trong số họ là Akio Morita, kỹ sư trẻ nhất, khi đó mới 25 tuổi.

Danh mục: , Từ khóa:

Made in Japan – Akio Morita là cuốn sách do chính Akio Morita viết về ông và những người sáng lập Sony, cùng những đồng nghiệp khác trong quá trình phát triển tập đoàn Sony. Made in Japan chính là giấc mơ của những chàng thanh niên Nhật Bản trẻ tuổi. Đây là cuốn sách mở ra cánh cửa giúp chúng ta thấu hiểu triết lý quản trị theo phong cách Nhật Bản và vai trò của đạo đức kinh doanh.

60 năm về trước, một nhóm người tụ tập quanh tòa nhà bách hóa tổng hợp bị cháy đen tại một khu buôn bán kinh doanh đã bị chiến tranh tàn phá ở Tokyo. Mục đích của họ là dựng nên một công ty mới, nhưng mục tiêu lớn hơn là phát triển các công nghệ góp phần khôi phục nền kinh tế Nhật Bản. Một trong số họ là Akio Morita, kỹ sư trẻ nhất, khi đó mới 25 tuổi.

Sau này, Sony này đã trở thành một trong những tập đoàn đa quốc gia quyền lực nhất trên thế giới và Akio Morita đã trở thành Chủ tịch của Tập đoàn. Từ những chiếc máy ghi âm sơ khai đầu tiên tới cuộc cách mạng về máy nghe nhạc đĩa compact ngày nay. Sony là câu chuyện thành công thần kỳ khởi nguồn từ chính sách đảm bảo chất lượng sản phẩm tuyệt đối của Morita. Ông cũng nhận thấy rằng phải tìm kiếm thị trường mới thông qua các sản phẩm chưa từng có. Khi giới thiệu về máy nghe nhạc Walkman, Morita từng nói: “Theo tôi, việc nghiên cứu thị trường dù chi tiết đến đâu cũng chưa thể khẳng định được sự thành công của một sản phẩm.”

Trích đoạn sách hay

Không có bất kỳ yếu tố hay công thức bí mật nào ẩn sau sự thành công của các công ty hàng đầu Nhật Bản. Sẽ không có học thuyết hoặc kế hoạch hay chính sách nào của chính phủ có thể giúp công việc kinh doanh thành công. Chỉ có con người mới có thể tạo nên sự thành công mà thôi. Nhiệm vụ quan trọng nhất của một nhà quản lý Nhật Bản là phải phát triển mối quan hệ thân thiết với nhân viên, phải tạo dựng trong tập đoàn cảm giác gần gũi như trong gia đình, cả nhân viên và người quản lý đều có cảm giác như đang chia sẻ vận mệnh chung. Những công ty thành công nhất ở Nhật Bản là những công ty biết cách tạo dựng cho tất cả các nhân viên ý thức chung cùng chia sẻ số phận công ty.

Tôi chưa từng thấy hệ thống quản lý đơn giản này được áp dụng ở bất cứ nơi nào khác trên thế giới, và mặc dù chúng tôi chưa thể chứng minh một cách thuyết phục, nhưng tôi tin hệ thống quản lý này mang lại hiệu quả lớn. Các nước khác khó có thể áp dụng hệ thống quản lý này của Nhật Bản bởi lẽ họ quá bị ràng buộc vào truyền thống hoặc quá rụt rè. Việc coi trọng yếu tố con người cần phải thể hiện sự khôn ngoan, đôi khi phải dũng cảm và táo bạo, thậm chí có phần khá liều lĩnh. Nhưng xét về lâu dài, tôi nhấn mạnh điều này, cho dù bạn có giỏi giang hay thành công đến nhường nào, dù bạn thông minh hay láu cá đến đâu, thì công việc kinh doanh của bạn cũng như tương lai của hoạt động kinh doanh ấy vẫn nằm trong tay những – ngư ời bạn đã tuyển dụng. Nói thẳng ra, sự nghiệp kinh doanh của bạn thực sự nằm trong tay những nhân viên trẻ tuổi nhất.

Đó là lý do tại sao hàng năm, tôi tự mình trò chuyện với tất cả các sinh viên đại học sắp ra trường. Năm học của Nhật kết thúc vào tháng Ba, và các công ty tiến hành tuyển nhân viên khi các sinh viên đang học kỳ cuối cùng. Vì thế, trước khi kết thúc năm học, họ đã biết mình sẽ làm việc ở đâu và các sinh viên lựa chọn việc làm vào tháng Tư. Tôi thường tập trung những nhân viên mới được tuyển dụng này tại trụ sở chính ở Tokyo. Tại đó, chúng tôi tổ chức một buổi giới thiệu và định hướng nghề nghiệp. Năm nay, tôi lại nhìn vào hơn bảy trăm gương mặt trẻ trung, hăng hái, và diễn thuyết trước họ giống như tôi vẫn thường làm trong gần bốn mươi năm qua.

Tôi nói: “Trước hết, các bạn cần phải hiểu được sự khác biệt giữa nhà trường và công ty. Khi các bạn đi học, các bạn trả học phí cho nhà trường, nhưng bây giờ, công ty Sony sẽ trả tiền học cho các bạn, và trong khi các bạn còn phải học nghề thì các bạn chính là một gánh nặng của công ty. Thứ hai, ở trường nếu các bạn thi tốt và đạt điểm cao nhất thì đó là một thành tích tốt, nhưng nếu bạn không viết được gì lên giấy thi thì bạn sẽ bị điểm 0. Trong giới kinh doanh, mỗi ngày bạn đều phải đối mặt với một bài thi, và bạn có thể đạt không chỉ một trăm điểm mà hàng nghìn điểm hoặc chỉ năm mươi điểm. Nhưng trong kinh doanh, bạn sẽ không chỉ thuần tuý nhận điểm 0 nếu bạn phạm một sai lầm. Nếu bạn mắc sai lầm, bạn sẽ mất đi điều gì đó, và sẽ không có giới hạn cho việc bạn bị tụt xuống đến mức nào, và điều này có thể nguy hiểm đối với công ty”.

Đây là lần đầu tiên, các nhân viên mới được nghe giảng trực tiếp và nghiêm túc về thế giới kinh doanh. Tôi nói với họ điều tôi cho là quan trọng mà họ cần phải biết về công ty cũng như về chính bản thân họ. Đối với nhóm nhân viên được chọn lựa lần cuối cùng được tuyển vào làm ở công ty, tôi nói: “Chúng tôi không ép buộc các bạn. Đây không phải là trong quân đội, có nghĩa là các bạn đã tự nguyện lựa chọn làm việc ở công ty Sony. Đây là trách nhiệm của các bạn, và lẽ dĩ nhiên, một khi các bạn đã gia nhập vào công ty này, chúng tôi mong rằng các bạn sẽ còn làm việc tại đây trong hai mươi hay ba mươi năm tới. Không ai có thể sống hai lần, và hai mươi hay ba mươi năm tới sẽ là thời kỳ đẹp đẽ nhất trong cuộc đời các bạn. Các bạn chỉ có được nó một lần mà thôi. Khi các bạn rời công ty sau 30 năm nữa hoặc khi các bạn qua đời, tôi không muốn các bạn phải hối tiếc là đã dành từng ấy năm làm việc tại đây. Đó sẽ là một nỗi buồn rất lớn. Tôi không thể lúc nào cũng nhấn mạnh rằng đây là trách nhiệm của các bạn với chính bản thân mình. Vì thế, tôi muốn nói rằng điều quan trọng nhất đối với các bạn trong vài tháng tới là quyết định xem liệu rằng các bạn có cảm thấy hạnh phúc khi làm việc tại đây hay không. Do vậy, mặc dù chúng tôi đã tuyển dụng các bạn nhưng cũng như ban lãnh đạo công ty hay bất kỳ người nào khác, chúng tôi không thể làm cho mọi người hạnh phúc được. Hạnh phúc phải do chính các bạn tạo nên”.

Ý tưởng nhân viên làm việc suốt đời cho một công ty không phải là sáng kiến của Nhật Bản. Trớ trêu thay, Nhật Bản lại bị buộc phải làm như vậy. Nhắc lại một chút về lịch sử chế độ nhân viên làm việc suốt đời hoặc ít nhất là làm việc lâu dài của Nhật Bản trên thực tế được áp đặt lên đất nước chúng tôi theo luật lao động do thế lực chiếm đóng ban hành. Khi đó, nhiều chuyên gia kinh tế tự do thuộc cánh tả được cử từ Mỹ đến Nhật làm việc với mục đích phi quân sự hóa Nhật Bản và biến Nhật trở thành một nước dân chủ. Một trong những mục tiêu đầu tiên của họ là tác động vào kết cấu cơ bản của những gì do tổ hợp công nghiệp để lại. Trước chiến tranh, ở Nhật, một vài công ty cổ phần khổng lồ gần như kiểm soát toàn bộ nền kinh tế Nhật Bản. Bốn nhóm công ty lớn nhất trong số này nắm giữ 25% số vốn đóng góp trên toàn quốc. Mỗi tổ hợp gia đình như Mitsui, Sumitomo và Mitsubishi kiểm soát tới 300 công ty khác.

Nhờ có sức mạnh to lớn về kinh tế, những công ty được gọi là zaibatsu này cũng nắm quyền lực chính trị. Họ có thể hậu thuẫn một chính khách mà họ đã chọn lựa bằng tiền bạc và nhân lực hay bất kỳ điều gì khác cần thiết cho việc tranh cử. Nhưng trong thực tế, “gậy ông lại đập lưng ông”, một khi các zaibatsu đã hỗ trợ cho những chính khách bù nhìn xuất thân từ quân đội và khi họ nắm quyền điều hành chính phủ, các zaibatsu cho rằng họ đã có được một người bao bọc cho mình. Nhưng người này lại nhanh chóng ra lệnh cho các zaibatsu, và các zaibatsu lại trở thành nạn nhân của chính chế độ mà họ nghĩ là họ đang nắm giữ quyền kiểm soát.

Khi chiến tranh kết thúc, lực lượng chiếm đóng Nhật Bản tuyên bố không thể dân chủ hóa đất nước này chừng nào hệ thống zaibatsu bao gồm các công ty có liên kết với nhau và chiếm giữ cổ phần lớn về đất đai vẫn còn tồn tại. Gần như ngay lập tức, mười lăm trong số các zaibatsu đã bị Uỷ ban Giải tán các Công ty Cổ phần buộc phải giải thể. Tài sản của họ bị đóng băng và cuối cùng, cổ phiếu của 83 công ty cổ phần đã bị chuyển nhượng. 4.500 công ty khác bị tuyên bố là các “công ty bị hạn chế”. Những công ty này không được phép sở hữu cổ phần ở bất kỳ công ty nào khác và nhân viên của các công ty này không được phép làm việc cho bất kỳ công ty nào khác cùng tập đoàn trước đây.

Nhà kinh tế học Eleanor Hadley, một trong những nhân vật tham gia vào việc lên kế hoạch giải thể các zaibatsu, mới đây đã phát biểu trong một hội thảo về thời kỳ Nhật bị chiếm đóng tại Tokyo rằng chương trình này “đã không tiến triển một cách nhanh chóng và tốt đẹp. Chúng ta đã không hiểu rõ về kinh tế và xã hội Nhật Bản. Nhưng thậm chí ngay cả người dân Nhật Bản cũng không hay biết gì về cách thức hoạt động của các zaibatsu vì họ luôn giữ bí mật tuyệt đối”.

Nỗ lực nhằm phá vỡ mối quan hệ chặt chẽ của các zaibatsu đã tỏ ra có hiệu quả, nhưng nó lại gây ra một vài tình huống bất thường. Chẳng hạn như việc khó có thể mở một chi nhánh hay bộ phận mới của một “công ty bị hạn chế”. Đó là lý do tại sao bộ phận bán hàng của công ty Toyota Motor, tức công ty Toyota Motor Sales được thành lập vào năm 1950, lại hoạt động hoàn toàn độc lập về mặt quản lý với công ty Toyota Motor chuyên sản xuất ô tô. Trong thực tế, mãi cho đến năm 1984, tức 35 năm sau, hai công ty này mới sát nhập làm một.

Những gia đình giàu có nhất bị tước đoạt mọi của cải và quyền lực. Sự đền bù cho họ cũng rất hạn chế. Nhiều đạo luật mới về kinh doanh ngân hàng được ban hành và chính phủ cần tiến hành kiểm soát bởi tỉ lệ lạm phát lúc đó khá cao, lên tới 150% vào năm 1947. Hiến pháp mới (vẫn còn tồn tại ở mảnh đất Nhật Bản) do GHQ soạn thảo bằng tiếng Anh, sau đó được dịch sang tiếng Nhật và nhanh chóng được Nghị viện thông qua. Hiến pháp mới quy định quyền bình đẳng cho phụ nữ và các dân tộc thiểu số, xây dựng nền tảng cho luật hôn nhân, ly hôn và các quyền cá nhân. Giới quý tộc bị hạ bệ và hệ thống thứ bậc của họ cũng bị xóa bỏ. Nhưng có lẽ cải cách ruộng đất là lý do quan trọng duy nhất tạo nên sự thay đổi trong cơ cấu xã hội thời kỳ sau chiến tranh. Nhiều gia đình sở hữu vô số đất đai để cày cấy trồng trọt và tạo công ăn việc làm cho người dân địa phương đều bị tước đoạt quyền sở hữu đất, đây cũng là trường hợp của gia đình tôi. Các địa chủ chỉ được phép giữ lại nhà cửa và đất rừng của mình. Vì thế, một số người giàu có nhất Nhật Bản ngày nay là những người sở hữu diện tích lớn đất rừng thời bấy giờ, họ là những người không bị phá sản bởi chương trình cải cách ruộng đất.

Các chuyên gia kinh tế – xã hội Mỹ theo quan điểm Kinh Tế Mới (New Deal) cũng gần như không cho phép sa thải bất kỳ nhân viên nào. Họ động viên, thậm chí khuyến khích việc tổ chức lao động vốn đã bị cấm trong suốt những năm tháng chiến tranh trừ trường hợp thành lập nghiệp đoàn dưới hình thức công ty có quy mô toàn quốc được chính phủ hỗ trợ. Trước kia, lòng trung thành với các zaibatsu là mục đích chính của bất kỳ một tổ chức công nhân nào. Những người soạn thảo luật lao động hiểu rằng họ sẽ gặp rắc rối với những người Cộng sản, những người bây giờ chắc chắn sẽ gia nhập các tổ chức lao động và đảng của họ sẽ không còn bất hợp pháp nữa. Các chuyên gia lao động Mỹ biết rằng đây sẽ là một sự mạo hiểm, nhưng họ cho rằng bất kỳ rắc rối nào xuất hiện cũng sẽ là một phần của nền giáo dục dân chủ tại đất nước này. Trong một chừng mực nào đó, các lực lượng chiếm đóng Nhật Bản đã tỏ ra tin tưởng vào bản chất bảo thủ của người dân Nhật. Nhưng than ôi, nền giáo dục đó lại chẳng hoàn toàn như họ mong đợi!

Ngay khi luật lao động mới được thông qua, 25.000 nghiệp đoàn lao động đã bật dậy chống đối với sự tham gia của 5 triệu công nhân Nhật Bản. Đây là thời kỳ vùng dậy mạnh mẽ của những người theo chủ nghĩa tự do, chủ nghĩa xã hội và những người cộng sản, họ đã nhanh chóng tổ chức lại phong trào chống đối. Nhiều nghiệp đoàn đã đi theo sự lãnh đạo của Đảng Cộng sản Nhật Bản (JCP), và vào ngày Quốc tế Lao động 1 tháng Năm năm 1946, họ đã diễu hành trước cung điện với băng rôn, cờ và áp phích. Cuộc diễu hành sau đó hoàn toàn biến thành cuộc nổi loạn khi một số người diễu hành cố gắng tấn công cung điện. Cả đất nước Nhật đã bị sốc. Hàng loạt các cuộc bãi công diễn ra đòi quyền lợi cho công nhân và có rất nhiều cuộc biểu tình chống chính phủ về vấn đề tiền lương. Khi các nghiệp đoàn do cộng sản lãnh đạo đe dọa kêu gọi tổ chức tổng bãi công trên toàn quốc nhằm yêu cầu Thủ tướng Shigeru Yoshida từ chức và đòi tăng lương nhiều hơn, cuối cùng Thủ tướng và GHQ đã trừng phạt họ rất nặng nề.

Thủ tướng Yoshida, người luôn ngờ vực những người cộng sản cũng như động cơ của họ và luôn phản đối việc hợp pháp hóa JCP, trong cuốn hồi ký Những suy nghĩ ngẫu nhiên từ Osio (thị trấn Osio là quê hương của ông) viết năm 1957, đã viết “ngay sau khi chiến tranh kết thúc, Liên bang Xô viết, với tư cách đồng minh, đã thiết lập đội quân của mình tại Tokyo với hơn 500 tuyên truyền viên và nhân viên mật vụ được huấn luyện, những người này đã hướng dẫn và chỉ đạo những hoạt động của Đảng Cộng sản Nhật Bản, khuấy động phong trào đình công lao động, xúi giục các cuộc nổi loạn của người Triều Tiên và gây nên sự rối loạn trên toàn đất nước”.

5 đánh giá cho Made In Japan

  1. Hồng Quân

    Người Nhật Bản luôn là một dấu chấm hỏi trong mắt hàng tỉ con người trên thế giới. Tinh thần Samurai như luôn chảy trong huyết quản từng thế hệ thanh niên Nhật Bản và chưa bao giờ có dấu hiệu mai một. Và một trong số đó chính là Sony.
    Khi đọc cuốn sách này. Không để lại trong tôi một dấu ấn cá nhân nào của Akio Morita hay Ibuka trong sự hình thành và phát triển của Sony Mà thay vào đó, hình ảnh một Nhật Bản kiên cường đi lên từ trong tro bụi chiến tranh, khát khao tri thức và nỗ lực xây dựng đất nước, chinh phục thế giới đã làm tôi choáng ngợp.
    Đúng như cái tên. Made in Japan. Cuốn sách này thực sự bổ ích đối với những thế hệ doanh nhân và các bạn trẻ mang trong mình mong muốn phụng sự tổ quốc, là cơ hội để nhìn lại thực tế, định hình bản thân và hướng đến tương lai.
    Cảm ơn Morita !

  2. Nguyễn Thi

    khi tập đọc sách trở lại, tôi được lời khuyên nên đọc về những danh nhân giỏi trong lĩnh vực kinh tế. Tôi loay hoay không biết chọn ai và sách nào. Rõ ràng tôi không hứng thú với microsoft, lúc đó apple tôi cũng chỉ biết sơ sơ là có cái ipod iphone. Đến khi tôi nhìn thấy cuốn sách này, cảm giác cho tôi biết tôi muốn đọc nó. Cuốn tôi đọc là cuốn cũ, có hình ngài Morita bên ngoài. Và chân dung của ngài cũng nói lên phong cách sống tuyệt vời của ngài được miêu tả trong sách. Một con người say mê làm việc không ngừng với tâm thế tạo ra sản phẩm cho đời chứ không phải chỉ vì lợi nhuận đã đưa sony lên đỉnh cao trong ngành công nghiệp điện tử.
    hãy đọc để thấy được cách sống thật đáng ngưỡng mộ của con người này, từ cách ứng xử cũng như bảo vệ nhân viên đúng với tinh thần của những người dẫn đầu cho họ, cho đến cách giáo dục dạy dỗ con mình rất chuẩn mực nhưng không gò bó ép buộc. Cuốn sách không chỉ đem lại những bài học kinh doanh, quản trị mà còn cho chúng ta những giá trị văn hóa đáng học tập của người nhật.

  3. Khánh Phước

    Mình vốn rất quan tâm đến những gì liên quan tới đất nước Nhật Bản, từ văn hoá đến con người. Qua “Made in Japan” mình biết thêm được nhiều vấn đề, về cách người Nhật (cụ thể là ông Akio Morita) đã gây dựng cơ nghiệp, đã nỗ lực như thế nào để tạo nên một tên tuổi riêng cho mình trong thời kỳ hỗn độn sau thế chiến ấy.
    Khi đọc sách, tôi thấy ông Akio Morita có một quan điểm rất giống với Steve Job: để khách hàng phải chạy theo mình hơn là phải chạy theo khách hàng. Điều đó được thể hiện qua việc ông sẵn sàng từ bỏ rất nhiều hợp đồng mối hời nhưng phải in logo, tên tuổi của công ty khách hàng lên sản phẩm của chính mình, hoặc giảm chất lượng sản phẩm để giá thành hạ, sẽ bán được nhiều hơn.
    Tóm lại đây là một cuốn sách hay, đáng đọc.

  4. Phương Thảo

    Nhật Bản là một quốc gia nổi tiếng, không chỉ về văn hóa, kinh tế mà còn về sự kiên trì, sáng tạo không mệt mỏi của con người Nhật Bản. Các sản phẩm đến từ Nhật Bản ngày càng được ưa chuộng. Nhìn vào lịch sử hình thành và phát triển của SONY ta có thể phần nào hiểu được sự phát triển của Nhật bản hay những nét tính cách hình thành nên một Nhật Bản rất riêng để có thể hiểu vì sao họ phát triển được như ngày hôm nay. Như tác giả đã nói, công ty hùng mạnh không phải chỉ hoạt động vì lợi nhuận mà còn phải vì sự phát triển của cộng đồng. Tự nghĩ, các công ty của ta nên nắm rõ nguyên tắc này mà thực hiện để ngày càng phát triển hơn.

  5. Nguyen Huyen

    Với những câu chuyên về lịch sử từ những ngày đầu thành lập Sony, đến khi đứng vững giữa cạnh tranh và trở thành người tiên phong, mình thấy được nhiều trăn trở về truyền thống và sự hội nhập của một nhà lãnh đạo công ty rất thành công, đồng thời về khía cạnh cá nhân, ông là một người rất lạc quan, kiên định, có trực giác tốt về kinh doanh và triết lý về cách đối xử giữa người và người. Sau khi đọc xong cuốn sách này, mình cũng mong muốn Việt Nam mình cũng sẽ phát triển được những công ty tầm cỡ quốc tế như vậy để khẳng định con người và nét văn hóa sáng tạo, cần cù của người Việt mình.

Thêm đánh giá

Email của bạn sẽ không được hiển thị công khai. Các trường bắt buộc được đánh dấu *

Back to top button
Close